"လူကင္ဆာနဲ႔ စက္ကင္ဆာေရာဂါၿဖစ္ေစမယ္႔၊ ဘန္ဇင္း နဲ႔ ဗေနဒီယမ္"

benzene ဟာ၊ ေအာ္ဂဲနစ္ဟိုက္ၿဒိဳကာဘြန္ၿဒပ္ေပါင္း ၿဖစ္ၿပီး၊ နဂိုမူလကတည္းက၊ ေရနံစိမ္း crud oil အတြင္းမွာ၊ ေရာေနွာပါဝင္ေနပါတယ္။ အေရာင္အဆင္း မရိွေပမယ္႔၊ အဆိပ္အေတာက္ toxic သာမက၊ ၿပင္းထန္စြာမီးေလာင္ကၽြမ္းမွဳ highly flammable ၿဖစ္ေပါါနိဳင္တဲ႔၊ liquid အရည္တမၽိဳးလည္း၊ ၿဖစ္ပါတယ္။  အလြယ္တကူ၊ အေငြ႔ 'ပၽံ' နိဳင္သလို၊ liquid aromatic hydrocarbon benzene ဟာ၊ ဓါတ္ဆီကဲ႔သို႔၊ အနံ႔အသက္လည္း၊ ရိွပါတယ္။ 

ေရနံစိမ္း crude oil မွတဆင္႔၊ oil-refining processes ေတြ အသံုးၿပဳ၊ ထုတ္ယူထားတဲ႔၊ benzene ကို၊ စက္မွဳလုပ္ငန္းသံုး industrial solvent အၿဖစ္၊ ေဆးသုတ္လုပ္ငန္းနဲ႔ ပက္သက္တဲ႔၊ paints, varnishes, lacquer thinners နဲ႔႔၊ ဓါတ္ဆီ gasoline တို႔မွာ၊ ေရာစပ္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

internal combustion engines ေတြ၊ အသံုးၿပဳထားတဲ႔၊ သေဘ္ာေတြမွာ၊ ေလာင္စာဆီအၿဖစ္၊ HFO လို႔ေခါါတဲ႔၊ heavy fuel oil, MDO လို႔ေခါါတဲ႔၊ marine diesel oil နဲ႔၊ MGO လို႔ေခါါတဲ႔၊ marine gas oil တို႔ကို၊ အသံုးၿပဳႀကၿပီး၊ ေရနံစိမ္း crud oil မွတဆင္႔၊ ထုတ္ယူထားတဲ႔အတြက္၊ မူလကတည္းက benzene ပါဝင္ေနပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္၊ combustion ပိုမို၊ ေကာင္းမြန္ေစရန္၊ additive အၿဖစ္၊ benzene ထည္႔သြင္း၊ ေရာစပ္ထားႀကပါေသးတယ္။

benzene ဟာ၊ အလြယ္တကူူ၊ အေငြ႔ပၽံနိဳင္တဲ႔အတြက္၊ သေဘ္ာေတြရဲ႕၊ ေလာင္စာဆီေတြ၊ သိုေလွာင္ထားရိွရာ၊ bunker tank, settling tank, storage tanks ေတြနဲ႔၊ daily service tanks တို႔ရဲ႕၊ ventilation heads လို႔ေခါါတဲ႔၊ vent' heads ေတြမွတဆင္႔၊ အေငြ႔ vapor အေနနဲ႔၊ ေလထုအတြင္းသို႔၊ ပၽံ႕လြင္႔ေရာက္ရိွေနမွာၿဖစ္ပါတယ္။

ဒါ႔အၿပင္၊ ေလာင္စာဆီေတြနဲ႔ ေခၽာဆီေတြ၊ ၿပန္လည္သန္႔စင္ေပးေနတဲ႔၊ purifiers ေတြ၊ ထားရိွရာ၊ purifiers room ဒါမွဟုတ္၊ purifiers compartment ေနရာေတြမွာလည္း၊ အေငြ႔ vapor အေနနဲ႔၊ benzene ဟာ၊ ေလထုအတြင္းသို႔၊ ပၽံ႕လြင္႔ေရာက္ရိွေနမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။  အဆိပ္အေတာက္ toxic vapour ၿဖစ္တဲ႔၊ benzene ကို၊ ရွဳရိွဳက္မိတဲ႔အခါ၊ အဆုတ္မွတဆင္႔၊ organic chemical compound ၿဖစ္တဲ႔၊ benzene ေမာ္လီကၽဴးေတြဟာ၊ ခနၶာကုိယ္ရဲ႕ ေသြးလည္္ပတ္မွဳ blood circulation system အတြင္းသို႔၊ ေရာက္ရိွသြားမွာၿဖစ္ပါတယ္။

အခၽိန္ကာလႀကာရွည္စြာ၊ ရွဴရိွဳက္မိေနရင္း၊ blood circulation system အတြင္းမွာ၊ organic chemical compound ၿဖစ္တဲ႔၊ benzene ေမာ္လီကၽဴးေတြရဲ႕ပမာဏ၊ မၽားၿပားလာတဲ႔အခါ၊ ခနၶာကိုယ္ရိွ၊ ဗဟိုအာရံုေႀကာစနစ္ central nervous system နဲ႔၊ ရိုးတြင္းခၽဥ္ဆီ ထုတ္လုပ္ေပးတဲ႔ bone marrow system ေတြလည္း၊ ထိခိုက္ပၽက္စီးလာမွာ၊ ၿဖစ္ပါတယ္။

bone marrow system အတြင္းေရာက္ရိွသြားတဲ႔၊ benzene ေမာ္လီကၽဴးေတြေႀကာင္႔၊ ေသြးထြက္လြန္ၿခင္း excessive bleeding, ၿပင္ပမွ၊ ဝင္ေရာက္ ကူးစက္လာမယ္႔၊ ေရာဂါေတြကို၊ တြန္းလွန္ခုခံေပးမယ္႔၊ immune system အားနည္းလာၿခင္းတို႔အၿပင္၊ lymphatic နဲ႔ hematopoietic cancers တနည္းအားၿဖင္႔ myelogenous leukemia လို႔ေခါါတဲ႔၊ chronic lymphocytic leukemia ေသြးကင္ဆာေရာဂါေတြလည္း၊ ၿဖစ္ေပါါနိဳင္ပါတယ္။

internal combustion engines ေတြ၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳထားတဲ႔၊ သေဘ္ာေတြမွာ၊ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသူေတြအားလံုးအၿပင္၊ ေရနံထြက္ကုန္ petroleum products ေတြ၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေပးေနတဲ႔၊ tankers သေဘ္ာေတြမွာ၊ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ေနသူေတြအားလံုးဟာ၊ လုပ္ငန္းသဘာဝအရ၊ ေရွာင္လြွဲလို႔မရသမို႔၊ အနည္းနဲ႔အမၽား၊ benzene ကို၊ ရွဳရိွဳက္မိေနႀကမွာၿဖစ္ပါတယ္။

central nervous system နဲ႔၊ bone marrow system ေတြ၊ ဆိုးဆိုးရြားရြားမထိခိုက္ေစရန္နဲ႔ blood circulation system အားေကာင္းလာေစဖို႔၊ ozone ဓါတ္အၿပည္႔ပါတဲ႔၊ ပင္လယ္ေလကို၊ ပံုမွန္အခၽိန္ေပးၿပီး၊ ဝဝလင္လင္ရွဴရိွဳက္ၿခင္း၊ ပံုမွန္အခၽိန္ေပးၿပီး၊ ကိုယ္လက္လွဳပ္ရွား၊ ေလ႔ကၽင္႔ခန္းၿပဳလုပ္ၿခင္းနဲ႔၊ အဟာရၿဖစ္ေစမယ္႔၊ အစားအေသာက္ေတြ၊ စားသံုးၿခင္းတို႔ကို၊ ေဆာင္ရြက္သင္႔ပါတယ္။

crude oil ဆိုတဲ႔၊ ေရနံစိမ္းမွတဆင္႔၊ ထုတ္လုပ္ရယူတဲ႔၊ ေလာင္စာဆီေတြမွာ၊ ေအာ္ဂဲနစ္ဟိုက္ၿဒိဳကာဘြန္ၿဒပ္ေပါင္းေတြအၿပင္၊ asphaltenes, sulfur, nitrogen, carbon, nickel နဲ႔ vanadium တို႔လည္း၊ ေရာေနွာပါဝင္ေနပါတယ္။  asphaltenes ဆိုတာကေတာ႔ nitrogen နဲ႔ sulfur ေတြေပၽာ္ဝင္ေရာစပ္ေနတဲ႔၊ ၿဒပ္ေနွာတခု ၿဖစ္ပါတယ္။ sulfur ရဲ႕ အက္စစ္ဓါတ္ၿပဳမွဳ acidity ေႀကာင္႔၊ internal combustion engines ေတြမွာ၊ အဆက္မၿပတ္ပြန္းစားမွဳ rapid wear ၿဖစ္ေပါါရသလို၊ combustion မွလည္း၊ sulfur oxides ဓါတ္ေငြ႔ေတြကို၊ ၿပင္ပေလထုအတြင္းသို႔၊ ထုတ္လြွင္႔ပါတယ္။ sulfur ေႀကာင္႔ၿဖစ္ေပါါလာရတဲ႔၊ rapid wear ကိုေလၽွာ႔ခၽဖို႔ တနည္းအားၿဖင္႔၊ acidity ကိုေလၽွာ႔ခၽရန္၊ organic compound additives ေတြ၊ ထည္႔သြင္းေရာစပ္ၿပီး၊ အသံုးၿပဳနိဳင္ပါတယ္။

ၿပင္ပေလထုအတြင္းသို႔၊ sulfur oxides ဓါတ္ေငြ႔ထုတ္လြွင္႔မွဳ SOX emission ကိုေတာ႔၊ post combustion treatment သို႔မဟုတ္ exhaust gas ေတြကို၊ scrubber မွာ ၿဖတ္သန္းေစၿပီးမွ၊ စြန္႔ထုတ္ၿခင္းၿဖင္႔၊ ေလၽွာ႔ခၽနိဳင္ပါတယ္။  nitrogen ဟာ၊ sulfur ကဲ႔သို႔၊ combustion မွတဆင္႔၊ nitrogen oxides ဓါတ္ေငြ႔ေတြကို၊ ၿပင္ပေလထုအတြင္းသို႔၊ ထုတ္လြွင္႔ပါတယ္။ fuel injectors ေတြထံ၊ ေပးပို႔မယ္႔၊ ေလာင္စာဆီရဲ႕ temperature, pressure နဲ႔ viscosity အစရိွတာေတြကို၊ လိုအပ္သလို၊ ထိမ္းေကၽာင္းကာ၊ controlled ၿပဳလုပ္ၿခင္းၿဖင္႔ nitrogen oxides ဓါတ္ေငြ႔ထုတ္လြွင္႔မွဳ NOX emission ကုို၊ ေလၽွာ႔ခၽနိဳင္ပါတယ္။

design ပိုင္းအရလည္း၊ ceramic coating water-cooled exhaust valves ေတြ၊ ေၿပာင္းလဲတတ္ဆင္၊ အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ engines ေတြေႀကာင္႔ ေပါါေပါက္လာမယ္႔၊ SOX emission နဲ႔ NOX emission တို႔နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး၊ ေလၽွာ႔ခၽရန္၊ 'Emission Standards' ေတြကို၊ regulations အၿဖစ္ ၿပဌာန္းထားပါတယ္။ လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမယ္႔၊ နည္းဥပေဒ regulations ေတြ ထုတ္ၿပန္ၿပီး၊ ထိန္းခၽဳပ္ကန္႔သတ္ထားၿခင္းဟာ၊ သဘာဝပတ္ဝန္းကၽင္ညစ္ညမ္းမွဳ၊ environmental pollution အမၽိဳးအစား တခုၿဖစ္တဲ႔၊ ေလထုညစ္ညမ္းမွဳ air pollution ကို၊ တားဆီး ကာကြယ္ၿခင္းလည္း၊ ၿဖစ္ပါတယ္။

nitrogen oxides (NOX), sulfur oxides, particulate matter (PM) လို႔ေခါါတဲ႔ soot နဲ႔ carbon monoxide (CO) သို႔မဟုတ္ volatile hydrocarbons ေတြေႀကာင္႔၊ ေလထုညစ္ညမ္းမွဳ air pollution ၿဖစ္ေပါါရပါတယ္။ အမၽားစုက၊ ဖန္လံုအိမ္အာနိသင္ဆိုတဲ႔ greenhouse effect ၿဖစ္ေပါါေစတဲ႔ nitrous oxide (N2O) နဲ႔ ေလထုညစ္ညမ္းမွဳဆိုတဲ႔ air pollution ကို ၿဖစ္ေပါါေစတဲ႔ 'NOX' တို႔ကို၊ ေရာေထြး မွတ္သားတတ္ ပါတယ္။

NOX ထြက္ေပါါလာမယ္႔ primary sources ေတြကို thermal NOX, fuel NOX နဲ႔ prompt NOX ဆိုၿပီး ခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။ thermal NOX ဟာ၊ high temperature oxidation ေႀကာင္႔ ၿဖစ္ေပါါၿပီး၊ fuel NOX ကေတာ႔ combustion ေႀကာင္႔ၿဖစ္ေပါါပါတယ္။ fuel NOX ဟာ၊ NOX ထြက္ေပါါမယ္႔ အဓိကအေႀကာင္းရင္း၊ major source ၿဖစ္ပါတယ္။ Prompt NOX ကေတာ႔ combustion ရဲ႕ အစ၊ earliest stage မွာ၊ ၿဖစ္ေပါါပါတယ္။

ေရနံစိမ္း crude oil မွတဆင္႔၊ ေလာင္စာဆီမွာ၊ ေရာေနွာပါဝင္ေနမယ္႔၊ minerals ေတြၿဖစ္တဲ႔၊ nickel နဲ႔ vanadium တို႔ကိုလည္း၊ additives ေတြ၊ ထည္႔သြင္းေရာစပ္ၿပီး၊ ဖယ္ရွားနိဳင္ပါတယ္။ vanadium ဟာ၊ soluble form အၿဖစ္၊ ေပၽာ္ဝင္ပါရိွေနတဲ႔၊ သတၱဳဓါတ္ metal ၿဖစ္ၿပီး၊ ေရနံစိမ္း crude oil ကို၊ ေလာင္စာဆီအၿဖစ္၊ အဆင္႔ဆင္႔ခၽက္လုပ္ရာမွာ၊ အနည္းနဲ႔ အမၽားေတာ႔၊ ကၽန္ရိွေနပါေသးတယ္။  မကၠဆီကိုတို႔ ဗင္နီဇြဲလားတို႔က၊ ထြက္တဲ႔ ေရနံစိမ္းေတြဟာ၊ အၿခားေဒသထြက္၊ ေရနံစိမ္းေတြနဲ႔ နိွဳင္းယွဥ္လၽွင္၊ vanadium ပါဝင္မွဳပမာဏ၊ ပိုမၽားတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

vanadium ပါဝင္မွဳမၽားၿပားတဲ႔၊ ေလာင္စာဆီအသံုးၿပဳတဲ႔အခါ၊ combustion ၿဖစ္ေပါါစဥ္၊ ကုန္စင္ေအာင္ မေလာင္ကၽြမ္းနိဳင္တဲ႔အတြက္၊ exhaust valves ေတြ၊ valve seats ေတြ၊ valve spindles ေတြမွာ slug deposits ဆိုတဲ႕ ဆီခၽိဳးေတြကပ္ၿခင္း၊ economizer မွာလည္း၊ slug deposits ေတြ၊ ကပ္ကာ ပိတ္ဆို႔ၿခင္းတို႔အၿပင္၊၊ engine မွာလည္း high temperature corrosion ေတြ၊ ၿဖစ္ေပါါတတ္ပါတယ္။

high temperature corrosion ၿဖစ္ေပါါခဲ႔တဲ႔၊ engine ဟာ၊ ကင္ဆာေရာဂါခံစားေနရတဲ႔၊ လူမမာလို၊ ၿဖစ္သြားတဲ႔အတြက္၊ 'စက္ကင္ဆာ' ရယ္လို႔၊ အမည္ေပးပါရေစ။  တကယ္ေတာ႔၊ benzene နဲ႔ vanadium တို႔ဟာ၊ ေနာက္မွ ဒုကၡေပးမယ္႔၊ အရာေတြၿဖစ္သမို႔၊ ေပါ႔ေပါ႔ ဆဆေနႀကတဲ႔အတြက္၊ ဒီ post ကို၊ "လူကင္ဆာနဲ႔ စက္ကင္ဆာေရာဂါၿဖစ္ေစမယ္႔၊ ဘန္ဇင္း နဲ႔ ဗေနဒီယမ္" ရယ္လို႔၊ အမည္တတ္ကာ၊ post တင္လိုက္ရပါေတာ႔တယ္။